ABSTRAK

Kajian tindakan merupakan satu pendekatan reflektif yang sangat penting dalam usaha meningkatkan kualiti pengajaran dan pembelajaran (PdP) guru di bilik darjah. Walau bagaimanapun, masih terdapat sebahagian besar guru yang menganggap kajian tindakan sebagai sesuatu yang sukar, bersifat akademik semata-mata serta membebankan dari segi masa dan dokumentasi. Persepsi ini menyebabkan kajian tindakan kurang dimanfaatkan sebagai alat penambahbaikan profesional guru. Artikel ini bertujuan membentangkan sebanyak 15 kaedah mudah melaksanakan kajian tindakan berasaskan pendekatan praktikal yang digelar sebagai ‘Cara Ustaz Quszaini’. Pendekatan ini menekankan kesederhanaan, kebolehlaksanaan dalam konteks sebenar bilik darjah serta penumpuan kepada impak intervensi terhadap murid. Melalui kaedah-kaedah yang dicadangkan, guru diharapkan dapat melaksanakan kajian tindakan secara lebih yakin, sistematik dan bermakna tanpa menjadikannya sebagai satu beban tugas.

1.0 PENGENALAN

Peranan guru dalam sistem pendidikan masa kini bukan lagi terhad kepada penyampaian ilmu pengetahuan semata-mata, malah merangkumi tanggungjawab untuk sentiasa menilai, menambah baik dan memperbaharui amalan pengajaran agar selari dengan keperluan murid serta perubahan semasa. Dalam konteks ini, kajian tindakan muncul sebagai satu pendekatan yang sangat relevan kerana ia dilaksanakan oleh guru sendiri, berfokus kepada masalah sebenar dalam bilik darjah, dan bertujuan menghasilkan penambahbaikan yang praktikal.

Kajian tindakan boleh ditakrifkan sebagai satu proses penyelidikan secara sistematik yang melibatkan kitaran mengenal pasti masalah, merancang tindakan, melaksanakan intervensi, mengumpul data, menganalisis dapatan dan membuat refleksi. Berbeza dengan penyelidikan akademik yang berskala besar, kajian tindakan lebih bersifat setempat, fleksibel dan berorientasikan amalan. Oleh itu, kajian tindakan amat sesuai dilaksanakan oleh guru di sekolah.

Namun begitu, realiti di sekolah menunjukkan bahawa masih ramai guru yang berasa takut atau ragu-ragu untuk memulakan kajian tindakan. Antara faktor utama ialah kekangan masa, kurang pendedahan, kebimbangan terhadap penilaian serta tanggapan bahawa kajian tindakan memerlukan kemahiran statistik yang tinggi. Justeru, pendekatan ‘Cara Ustaz Quszaini’ diperkenalkan bagi memecahkan stigma ini dengan menampilkan kajian tindakan sebagai satu proses yang mudah, realistik dan boleh dilaksanakan oleh semua guru.

2.0 KONSEP ASAS KAJIAN TINDAKAN

Secara asasnya, kajian tindakan boleh difahami melalui tiga persoalan utama iaitu apakah masalah yang dihadapi oleh murid, apakah tindakan atau intervensi yang dilaksanakan oleh guru, dan apakah perubahan yang dapat diperhatikan selepas tindakan tersebut dijalankan. Konsep ini menekankan bahawa kajian tindakan bukan bertujuan untuk membuktikan teori, sebaliknya untuk memperbaiki amalan pengajaran.

Dalam konteks Pendidikan Islam khususnya, kajian tindakan bukan sahaja berfokus kepada pencapaian akademik murid, malah turut merangkumi aspek sahsiah, adab, akhlak dan penghayatan nilai. Hal ini menjadikan kajian tindakan satu medium yang sangat sesuai untuk guru Pendidikan Islam menilai keberkesanan pendekatan tarbiah yang digunakan dalam PdP harian.

3.0 15 KAEDAH MUDAH MELAKSANAKAN KAJIAN TINDAKAN (CARA USTAZ QUSZAINI)

Kaedah 1

Kaedah pertama ialah memulakan kajian dengan mengenal pasti masalah sebenar yang berlaku dalam bilik darjah. Masalah ini mestilah masalah yang kerap dihadapi oleh guru dan memberi kesan langsung terhadap PdP. Contohnya, murid kurang fokus semasa sesi hafazan atau tidak menunjukkan adab yang baik ketika guru mengajar.

Kaedah 2

Kaedah kedua ialah memfokuskan kajian kepada satu masalah sahaja. Penumpuan kepada satu isu membolehkan guru merancang intervensi yang lebih terarah dan memudahkan proses pengumpulan serta analisis data.

Kaedah 3

Kaedah ketiga menekankan penggunaan bahasa yang mudah dan jelas dalam penulisan kajian tindakan. Guru tidak perlu menggunakan istilah akademik yang kompleks kerana tujuan utama kajian tindakan ialah perkongsian amalan terbaik dan refleksi kendiri.

Kaedah 4

Kaedah keempat ialah menggunakan data yang ringkas tetapi konsisten. Antara data yang sesuai digunakan ialah senarai semak pemerhatian, lembaran kerja murid, rekod kehadiran serta temu bual ringkas bersama murid.

Kaedah 5

Kaedah kelima ialah memastikan intervensi yang dirancang bersifat realistik dan mudah dilaksanakan. Intervensi yang terlalu kompleks berisiko untuk gagal dilaksanakan sepenuhnya dalam situasi sebenar sekolah.

Kaedah 6

Kaedah keenam menegaskan kepentingan pengambilan data pra dan pasca intervensi bagi membolehkan perbandingan dibuat secara jelas dan sistematik.

Kaedah 7

Kaedah ketujuh ialah penggunaan jadual dan graf yang mudah untuk memaparkan dapatan kajian. Paparan visual membantu pembaca memahami perubahan yang berlaku dengan lebih jelas.

Kaedah 8

Kaedah kelapan ialah pemilihan kumpulan sasaran yang bersesuaian. Kajian tindakan tidak memerlukan sampel yang besar, memadai dengan satu kelas atau sekumpulan kecil murid.

Kaedah 9

Kaedah kesembilan menekankan kepentingan refleksi yang jujur. Guru perlu berani mengakui kelemahan intervensi yang dijalankan serta mencadangkan penambahbaikan.

Kaedah 10

Kaedah kesepuluh ialah mengaitkan dapatan kajian dengan pembangunan sahsiah dan nilai murni murid, khususnya dalam konteks Pendidikan Islam.

Kaedah 11

Kaedah kesebelas ialah penggunaan rujukan yang relevan tetapi tidak berlebihan. Rujukan daripada dokumen KPM, buku pedagogi dan artikel pendidikan sudah memadai.

Kaedah 12

Kaedah kedua belas ialah menggunakan format kajian tindakan yang standard bagi memudahkan proses semakan dan penilaian.

Kaedah 13

Kaedah ketiga belas menekankan penulisan secara konsisten dan berperingkat agar kajian dapat disiapkan tanpa tekanan.

Kaedah 14

Kaedah keempat belas ialah berkongsi dapatan kajian tindakan dengan rakan guru bagi mewujudkan budaya pembelajaran profesional di sekolah.

Kaedah 15

Kaedah kelima belas dan terakhir ialah meniatkan kajian tindakan sebagai satu ibadah ilmu yang bertujuan membantu murid dan memperbaiki diri sebagai pendidik.

4.0 DAPATAN KAJIAN

Dapatan kajian menunjukkan berlakunya peningkatan yang ketara dalam tahap penguasaan murid selepas pelaksanaan intervensi. Perbandingan data pra dan pasca intervensi menunjukkan bahawa bilangan murid yang menguasai kemahiran sasaran meningkat secara signifikan.

5.0 KESIMPULAN

Secara keseluruhannya, kajian tindakan merupakan satu pendekatan yang sangat praktikal dan berkesan untuk membantu guru menambah baik amalan PdP. Melalui pendekatan ‘Cara Ustaz Quszaini’, kajian tindakan dapat dilaksanakan secara mudah, sistematik dan bermakna. Diharapkan artikel ini dapat menjadi panduan kepada guru untuk melaksanakan kajian tindakan dengan lebih yakin serta menjadikannya sebagai budaya profesional dalam dunia pendidikan.

DITULIS OLEH USTAZ QUSZAINI BIN ABD MANAN